Dokumentacja projektowa została przygotowana w 2007 roku przez Studio Architektury Krajobrazu "Ha-art" Małgorzaty Haas-Nogal. Na zlecenie Zakładu Usług Komunalnych wiosną 2008 roku do prac budowlanych na cmentarzu przystąpiła firma "Thomas". Odbioru dokonano pod koniec czerwca oddając park do użytku mieszkańcom.

Ponieżej fragmenty projektu dającego możliwość porównania założeń projektowych z wykonanymi pracami na terenie byłego już cmentarza.

Zawartość opracowania

Część opisowa - opis techniczny

1.    Podstawa opracowania.

2.    Przedmiot opracowania.

3.    Charakterystyka ogólna obiektu.

4.    Inwentaryzacja zieleni

5.    Projektowane elementy zagospodarowania.
5.1    Alejki
5.2    Schody terenowe
5.3    Płyty nagrobne i pomnik
5.4    „Grób Grobów"
5.5    Ławki
5.6    Kosze na śmieci
5.7    Plac zabaw

6.    Projektowana zieleń

7.    Uwagi

8.    Wykaz projektowanych współrzędnych

9.    Tabele inwentaryzacyjne

Opis techniczny

1.    Podstawa opracowania.

•    Umowa nr WZ/Ia/26/2007 z dnia 20.06.2007 r.
•    Mapa sytuacyjno- wysokościowa w skali 1:500 wykonana przez Zakład Geodezji i Kartografii „Geobud". Aktualność wtórnika 24.07.2007r.
•    Wytyczne konserwatorskie do zagospodarowania nieczynnego cmentarza, adaptacja na zieleniec, przy ul. Wapiennej w Szczecinie. Wydane przez Wojewódzki Oddział Służby Ochrony Zabytków w Szczecinie dn 28.08.2001r.
•    Pismo z Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w Szczecinie z 27.07.2001 w sprawie: Uporządkowania terenu nieczynnego cmentarza zlokalizowanego przy ul. Wapiennej w Szczecinie.(WGKiOŚ.IV-BS/7093/32/01)
•    Notatka służbowa z 18.05.2007
•    Notatka służbowa z 11.07.2007
•    Zapoznano się z zapisami projektu planu zagospodarowania (wyłożony w biurze planowani; wUM)
•    Wizje lokalne.

2.    Przedmiot opracowania.

Celem opracowania jest adaptacja na park terenu dawnego cmentarza ewangelickiego przy ulicy Wapiennej w Szczecinie. Jest to teren o powierzchni 1,37 ha, znajdujący się na działkach o numerach geodezyjnych 6/1 i 5/7 obręb 3075 .

3. Charakterystyka ogólna obiektu.

Przedmiotem inwestycji jest teren o powierzchni 1,37 ha, znajdujący się na działkach o numerach geodezyjnych 6/1 i 5/7 obręb 3075 , zlokalizowany przy ul. Wapiennej w Szczecinie. Park od północy graniczy z terenem zabudowanym, od wschodu z ulicą Wapienną i Duńską, od południa z projektowaną ulicą Norweską ( połączenie z Duńską) i od zachodu z ulicą Norweską (projektowaną).
Cmentarz komunalny wsi Warszewo, zlokalizowany na skarpie u zbiegu ulic Wapiennej i Duńskiej, został otwarty około 1870 r* Już wcześniej, w 1865 r. istniał we wsi pomiędzy ulicami Poznańską i Szczecińską stary kościół z cmentarzem, który został rozebrany ze względu na zły stan zachowania. Na miejscu starego kościoła zbudowano w 1890 r. nowy, istniejący do dzisiaj, i wtedy też zlikwidowano najprawdopodobniej cmentarz przykościelny Z informacji kartograficznych (wg.B.Frankiewicza) wynika, iż obszar cmentarza wynosił około 200 mx 100 m. Później jednak, w wyniku wytyczenia ul. Norweskiej, zmniejszył się. Przypuszczalnie cmentarz był nieczynny przed 1945 r. W pierwszych latach powojennych 1946-1948 Dochowano na nim kilku Polaków.

4. Inwentaryzacja zieleni

Inwentaryzację wykonano w sierpniu 2007 r.
Wyniki inwentaryzacji przedstawiono w postaci mapy w skali 1:500, oraz tabeli zawierającej
następujące informacje:

1.    liczba porządkowa oznaczająca również numer kolejny na mapie,
2.    nazwa gatunkowa i ewentualna odmiana,
3.    obwód pnia na wys. 130 cm
4.    średnica korony,
5.    orientacyjna wysokość,
6.    orientacyjny wiek
7.    uwagi o wyglądzie, stanie zdrowotnym i inne
8.    klasyfikację zabiegu pielęgnacyjnego w ramach gospodarki istniejącym drzewostanem

Drzewostan na opracowywanym terenie jest w dość dobrym stanie zdrowotnym, chociaż można zaobserwować lokalne różnice.
Drzewa starsze wymagają wykonania zabiegów pielęgnacyjnych, młodsze selekcji i cięć formujących w celu ukształtowania prawidłowych koron .

Drzewa które należy poddać zabiegom pielęgnacyjnym sklasyfikowano w następujący sposób :

- drzewa do usunięcia - dotyczy to samosiewów rosnących w dużym zagęszczeniu, oraz
drzew w bardzo złym stanie zdrowotnym.
- drzewa wymagające cięć sanitarnych: I, II i III kategorii trudności, chodzi tu o ilościowy zakres prac w koronie drzewa , w kategorii I cięcia nie przekraczają 3 % korony, w kategorii II do 15% natomiast w III powyżej 15%. Podział na kategorie dotyczy także dostępności do drzewa, w kategorii I są ujęte drzewa łatwo dostępne, natomiast w drugiej i trzeciej drzewa rosnące na skarpach i w dużym zagęszczeniu.
- drzewa wymagające cięć formujących: przeważnie drzewa młode, często samosiewy
rokujące na przyszłość dobry pokrój i kondycję.
- grupy do selekcji - tą kategorią objęto grupy samosiewów i krzewów stanowiące
podrost, który na bieżąco trzeba oceniać w trakcie trwania prac.

Symbole oznaczają:

5. Projektowane elementy zagospodarowania.

W zakresie małej architektury projektuje się :

1.   Budowę alejek parkowych
2.   Budowę schodów terenowych
3.   Adaptację istniejącej budowli na symboliczny „Grób Grobów"
4.   Uporządkowanie pozostałości po nagrobkach
5.   Montaż ławek parkowych.
6.   Montaż koszy na śmieci.
7.   Budowę placu zabaw dla dzieci

5.1 Alejki

Układ kompozycyjny alejek nawiązuje do historycznego przebiegu alejek cmentarnych oraz sankcjonuje niektóre ze zwyczajowych przedeptów.
Historyczne alejki w układzie geometrycznym, w kształcie krzyża mają projektowaną szerokość 2,1 m. Projektuje się także alejkę spacerową (obwodnicową) o szerokości 1,4 m.

W projekcie przewidziano budowę alejek parkowych o nawierzchni żwirowej stabilizowanej gliną.
Jedna alejka, stanowiąca tranzytowe przejście (łączy ul.Duńską i Norweską) , wykonana jest 5 kostki betonowej na podsypce piaskowej.

Alejki ograniczone obrzeżami betonowymi 100x25x6 cm .

Projektowane spadki poprzeczne 2-3 %,szerokość pasa alejek - wg projektu..

Kolejne etapy wykonania alejek są następujące:
•     grunt korytowany na głębokość 15 cm
•     obrzeża osadzane na podsypce piaskowo-cementowej
•     warstwa kruszywa kamiennego, grubość warstwy po zwałowaniu 10 cm.
•     Warstwa mieszanki kruszywa z gliną w proporcji 3/1 , grubość warstwy po zwałowaniu 5 cm

( przy drzewach rowki pod obrzeża należy kopać ręcznie !!!)

Zaprojektowano alejki o szerokości:

2,1 m-250 mb
1,4 m- 400 mb
0,7 m - 50 mb
2,8 m - 68 mb

5.2 Schody terenowe

Projektowane schody wykonane są z oporników betonowych 100x30x8 cm, osadzonych na fundamencie betonowym BI 5. Nawierzchnia stopni wykonana jest tak samo jak alejki (żwirowa stabilizowana gliną). Projektowana wysokość stopni - 15 cm. Projektowane rozwiązania ilustruje rysunek nr 7.
Na skarpie przy schodach projektuje się wzmocnienie skarpy poprzez ułożenie w technologii „suchy murek" kamieni pozyskanych na terenie. Należy zwrócić uwagę, żeby na kamieniach nie znalazły się żadne napisy ani dekoracje.

5.3 „Grób Grobów"

Stan istniejący:

„Grób Grobów" projektuje się na miejscu zachowanych na terenie cmentarza pozostałości dawnej budowli - kaplicy. Jest to obiekt wkopany w skarpę, częściowo podziemny, z jednyrr prostokątnym pomieszczeniem o wymiarach 4,99m x 3,56m, do którego można się dostać przez   otwór   drzwiowy   w   ścianie   frontowej.   Na   krawędziach   otworu   zachowały   się skorodowane resztki dawnej ościeżnicy stalowej. Wysokość pomieszczenia - 2,0 m. Konstrukcję obiektu stanowią ściany betonowe  gr.  38  cm.  Pomieszczenie przykryte jest betonową płytą stropową gr. 20 cm. Posadzka jest betonowa, przykryta warstwą ubitej ziemi. Obecnie obiekt jest zaniedbany i zniszczony, służący za składowisko śmieci. Ściany betonowe są spękane, krawędzie ścian i otworów w wielu miejscach obtłuczone. W złym stanie technicznym jest płyta stropowa, popękana i z licznymi ubytkami, poprzerastana zielenią. Szczegółową inwentaryzację obiektu przedstawia rysunek nr 5.

Stan projektowany:

Główną ideą projektową jest zachowanie istniejącej bryły budowli i wykorzystanie jej ścian do zamocowania zabytkowych płyt nagrobnych, oraz zamurowanie otworów i złożenia w we wnętrzu pozostałości grobowców i płyt nagrobnych oraz zasypanie wnętrza obiektu gruntem .

Wnętrze obiektu należy wysprzątać. Dla zapewnienia swobodnego odpływu wody w grunt należy skuć betonową posadzkę - obwodowo wzdłuż ścian pomieszczenia, tak by woda nie gromadziła się na styku posadzki i ścian (pas ok. 20 cm).
Należy fragmentarycznie rozebrać płytę stropową nad częścią pomieszczenia - wg rysunku nr 6 - w celu jego późniejszego zasypania. Wszystkie otwory (oprócz wejściowego) zamurować cegłą kratówką.
Ubytki starego betonu, rysy i spękania ścian należy naprawić od wewnątrz i od zewnątrz przy pomocy zapraw naprawczych (można stosować preparaty np. firm BAUMIT, DRIZORO -preparat MAXRITE, DEITERMANN - system CERINOL ES8, lub PCI) zgodnie z zaleceniami producentów. Przed naprawą betonu należy usunąć luźne, zniszczone fragmenty, rozkuć rysy i pęknięcia tworząc prostokątne lub trapezowe bruzdy dające się łatwiej wypełnić zaprawą. Krawędzie naprawianych miejsc należy odpowiednio wyprofilować. Tak przygotowane podłoże dokładnie oczyścić i osuszyć - następnie zastosować odpowiednie systemowe mostki sczepne do zapraw naprawczych.
Od wewnątrz ściany należy zaizolować masą bitumiczną, np. DYSPERBIT (2 warstwy) w celu ochrony powierzchni betonu przed ingerencją wody, jej zamarzaniem i rozmarzaniem.

Pomieszczenie należy wypełnić pozostałościami płyt nagrobnych i grobów aż do wysokości stropu. Na końcu należy zamurować otwór wejściowy i od góry uzupełnić pustkę fragmentami nagrobków i ziemią.

Należy, zgodnie z rysunkiem nr 6, wykonać murek z cegły kratowki wieńczący ściany budowli
od trzech stron, w ten sposób by wytworzyć ok. 2 cm odsadzkę od lica ściany. Wysokość murka
ok. 40 cm. Najwyższą warstwę cegieł ułożyć na sztorc z wyprofilowanym spadkiem na
zewnątrz.
Wierzch płyty stropowej przysypać warstwą gruntu.

Od zewnątrz lico ścian wraz z murkiem wieńczącym należy wykończyć obrzutką cementową, np. KREISEL 550 lub równoważną. Do tak przygotowanej powierzchni ścian należy mocować zabytkowe płyty nagrobne z terenu cmentarza, zestawione wg rysunku nr 4. Ilość płyt - 15. Płyty nagrobne przed mocowaniem należy oczyścić z mchu, osuszyć. Płyty mocowane są do ścian na zaprawę klejową wodoodporną oraz poprzez pręty stalowe 025mm, L=200mm umieszczone w płytach w nawierconych otworach (na głębokość ok. lOcm) wypełnionych zaprawą.
Sposób rozmieszczenia płyt na elewacjach przedstawia rysunek nr 6, jednakże ostateczne rozmieszczenie należy skonsultować z projektantem.

W przypadku odkrycia w trakcie oczyszczania terenu większej ilości dobrze zachowanych płyt nagrobnych, należy umieścić je w płaszczyźnie skarpy w „strefie ekspozycji elementów nagrobnych"

5.4 Płyty nagrobne i pomnik

W trakcie prac terenowych wytypowano :
•    płyty nagrobne do ekspozycji na ścianach „Grobu Grobów" 15szt.
•    płyty nagrobne do umieszczenia w Grobie Grobów, ilość 10 szt. ok. 1,0 m3
•    inne pozostałości takie jak: podstawy, postumenty płyt, połamane resztki płyt i grobów: ok. 5,0 m3
•    pozostałe fundamenty grobów które są wkopane w ziemię , należy przysypać gruntem pozyskanym z korytowania alejek..

Na terenie cmentarza zachowały się pozostałości dawnego pomnika - postument, otaczające go słupki betonowe i dwie ławki przeznaczone do zachowania w stanie istniejącym. Po oczyszczeniu z pozostałości zapraw, mchu i ziemi na postumencie projektuje się umieścić głaz zlokalizowany obecnie na terenie cmentarza w miejscu oznaczonym na rysunku nr 4. Na głazie można zamocować tablicę pamiątkową z informacją na temat cmentarza.

Całość prac związanych z podnoszeniem , ustawianiem i usuwaniem nagrobków podlega nadzorowi autorskiemu, ponieważ na etapie tworzenia dokumentacji nie możliwe było badanie wszystkich nagrobków.

5.5 Ławki

W projekcie przewidziano montaż 14 szt. ławek parkowych.
Posadowienie ławek ilustruje rys. nr 1. Typ ławki wg załącznika ofertowego nr 1.

5.6 Kosze na odpadki

W projekcie przewidziano montaż 18 szt. koszy na odpadki.
Posadowienie koszy na odpadki ilustruje rys. nr 1. Typ kosza wg załącznika ofertowego nr 2

5.7 Plac zabaw dla dzieci

Projektowany plac zabaw składa się z zestawu zabawowego posadowionego na otoczonym drewnianą palisadą placu o nawierzchni piaskowej i podwójnej huśtawki. Drewno na palisadę należy pozyskać z wycinanych samosiewów. Projektuje się także ułożenie dużego pnia drzewa (z wycinki)
Nawierzchnię piaskową ( okresowo wymienialną ) bezpośrednio przy urządzeniach
zabawowych grubości 25 cm.
Nawierzchnie piaskowe należy wymieniać w cyklu co najmniej dwuletnim.

7. Projekt zieleni.

Działania projektowe mają na celu uzupełnienie istniejącego układu drzew i krzewów Projektowane nasadzenia wprowadzają barwne akcenty kolorystyczne. Chronią także skarpy i dostęp do nich.
Prace przy zagospodarowaniu terenu w zakresie zieleni należy przeprowadzić po zakończeniu wszystkich prac budowlanych i uprzątnięciu odpadów. Program robót jest następujący:
•     usunąć pozostałości po budowie
•     wymodelować powierzchnię terenu
•     ziemię z korytowania dróg należy wykorzystać do:
•     zasypania „Grobu Grobów",
•     uzupełnienia ubytków gleby na skarpach,
•     zasypania dołów po elementach nagrobnych
•     zasypania głęboko osadzonych fundamentów grobowców
•     wypełnienia grobowców przeznaczonych do zachowania W następnej kolejności należy :
•     Przygotować podłoże glebowe do wykonania nawierzchni trawiastych przy alejkach  i do nasadzeń roślinnych.
•     Wytyczyć nasadzenia w terenie.
•     Nasadzić krzewy i byliny.
•     Mulczować glebę warstwą kory pod nasadzeniami. Glebę pod roślinami należy mulczować 5 cm warstwą kory. Przyjęto mulczowanie terenu 0,5 m2 pod 1 krzew i drzewo. Wysiać trawę na pasach terenu wzdłuż alejek. Należy wysiać mieszankę traw, przeznaczoną na miejsca zacienione. Jest to mieszanka składająca się z :
5 części wiechliny zwyczajnej,
3 części wiechliny gaj owej
2 części kostrzewy czerwonej rozłogowej.
Należy wysiać 35 gram trawy na 1 m2. Glebę po wysiewie należy lekko przegrabic i
zwałować.
•       Posprzątać.

TRAWNIKI:
Trawniki zakładane są w pasach terenu wzdłuż alejek (po 2 m z każdej strony) i na dachu „Grobi jrobów" na powierzchni 3 200 m2.

ZESTAWIENIE

8. Uwagi:

1.   Ekshumacja i przeniesienie polskich grobów.
Na wniosek rodzin cztery groby zostaną przeniesione na cmentarz.
2.   Oświetlenie.
Na wniosek mieszkańców na projekcie zagospodarowania wskazano proponowane miejsca posadowienia lamp parkowych.

W trakcie realizacji obiektu należy stosować materiały i wyroby posiadające obowiązujące świadectwo dopuszczalności do stosowania w budownictwie, lub jeśli są przedmiotem nom państwowych, zaświadczenie producenta potwierdzające ich zgodność z postanowieniami odpowiednich norm.